Ak Dut Ağacı

ak-dut-agaci

AK DUT AĞACI
MORUS ALBA L.
(Moraceae-fam.)
Bulunduğu Yerler: Menşei Kuzey Asyadır. Memleketin her tarafında yetiştirilen bir meyve ağacıdır. Bazı yerlerde yabanisine de rastlanmaktadır.
Yapısı: Geniş, yuvarlak koronlu olan dut ağacı 15-20 m. kadar yüksekliktedir. Gövde kabuğu; boz kahve renkte, geniş çatlaklı, kart dal kabukları ise; boz renkte ve düz, körpe dallar ise boz kahve renktedir. Yapraklar bütün veya gayri muntazam az veya derin aya şeklinde kesik, iri dişli, üst yüzü çıplak, alt yüzdeki ana damar kıllıdır. Bitki bir veya iki evciklidir. Çiçekler bir cinsiyetli olup, püskül şeklinde çiçek demetini oluşturur. Dişi çiçeklerin solmasından sonra kenar çiçekler sulu ve etli olarak gelişir, meyveyi ve püskül şeklindeki bütün çiçek demetini sarar, çiçek demeti, bileşik, tatlı meyveye dönüşür. Beyaz veya erguvani kırmızı renk alır.
Kullanılan Kısımlar: Çiçek açma zamanında (Nisan-Mayıs) aylarında toplanan yapraklardır. Yapraklar gölgede veya 40°’ye kadar ısısı olan fırınlarda kurutulur. Kuru yapraklar kokusuz, yeşil renkte ve tatlı bir lezzettedir. % 12 rutubete müsaade edilir. Balya halinde paketlenir. Kuru ve havadar binalarda muhafaza edilir. Olgun meyve ve kök kabuklarından taze olarak istifade edilir.
Kimyevi Terkibi: Yapraklar kalsiyum karbonat, adenin, asparagin asidi, glikoz, peptoz; kök kabukları kalsiyum malat; meyveler, pektin ve peptoz ihtiva ederler.
Hangi Hastalıklarda Kullanılır: Meyve suları, zayıflatıcı ve öksürük kesici te’sirdedir. Kabız hallerinde (bilhassa küçük çocuklarda), soğuk algınlığı ve hafif bronşit hallerinde kullanılır. Yaprakları şeker hastalığına tavsiye olunur. Kök kabuklarının haşlanmasından elde edilen su, yetersiz âdet hallerinin tanziminde kullanılır.
Kullanılışı: Yapraklardan 2 çorba kaşığı 400 gr. kaynar su ile haşlanır ve 1 saat bekletilir. Süzüldükten sonra günde 4 defa yemeklerden evvel birer çay bardağı alınır. Kök kabuğundan 1 kahve kaşığı 0,5 litre suda 10 dakika kaynatılır. Aynı tarzda içilir.
Halk hekimleri; siyah dut (Morus nigra L.) meyvelerini de kullanırlar. Körpe dal kabukları; şeritlere (tenya) karşı, zayıflatıcı olarak, şeker ile kaynatılan meyveler de boğaz hastalıklarına karşı kullanılır.