Acıdülek

ACIDÜLEK, ACI KAVUN, EŞEKHIYARI

ECBALLIUM ELATERIUM A. RICH.

(Cucurbitaceae-fam.)

Bulunduğu Yerler: Yol kenarlarında, kumsal yerlerde, en çok Karadeniz kıyılarında, memleketin başka yerlerinde daha seyrek tesadüf edilir.

Yapısı: Pürtüklü sert kıllarla kaplı, sürüngen, dallı, sulu saplı, çok yıllık otsu bitkidir. Yapraklar kalp şeklinde, dişli, sert kıllarla kaplıdır. Çiçekler soluksan, bir cinsiyetlidir. Erkek çiçek demetleri tek taraflı üzüm şeklinde, dişi çiçekler bireyli, yaprak koltuklarında bulunurlar. Meyve elips şeklinde, yeşil, sert kıllarla kaplıdır. Tohumlar çok sayıdadır. Temmuz-Ağustos aylarında çiçek açar.

Kullanılan Kısımlar: Tam olgun devrede meyveler (Eylül-Ekim aylarında) toplanır. Meyveler gölgede veya 45° ye kadar ısılı fırınlarda kurutulur. Kuru meyveler koyuyeşil, kokusuz ve acı tattadır. Rutubet payı % 13’tür. Torbalarda paketlenir. Kuru ve havadar yerlerde muhafaza edilir. Daha kolay kuruması için, bazı kimseler meyveleri ipe dizerek kuruturlar.

Kimyevi Terkibi: % 2,5 kadar helme (sümüklü madde), % 12 kadar karbonhidrat, saponinier, eterik yağ, a-krosetin, kumarin, ß-karotin, flavonoidler, yağlı madde ve asidleri vs. ihtivâ eder.

Hangi Hastalıklarda Kullanılır: Zayıflatıcı ve ağrıları rahatlaştırıcı hastalıklarda kullanılır. Acıdülek meyveleri halk tababetinde sıtma, kolera, nevrastoni, kızılyürük, yeni doğan yavrularda sarılık (az dozda), zayıflama için kullanılır.

Haricen Meyveler 1:20 nisbetinde kuvvetli alkol içerisinde bekletilerek, romatizma, lumbago hastalıklarında oğuşturularak, basur ve cerehatli yaralara (apses) lapa halinde konur. Sarılık veya sinüzit hastalıklarında (toz haline getirilerek) enfiye gibi (buruna çekmek), kökten haşlanan mayi sıtmaya karşı alınır.

Kullanılışı: Dahilen doktor talimatı üzerine kullanılır.

DİKKAT! BİTKİ ZEHİRLİDİR.